1. Hệ thống kiểm soát chất lượng và vai trò của các bên
Hệ thống kiểm soát chất lượng được xây dựng dựa trên sự phối hợp giữa doanh nghiệp kiểm toán và nhóm kiểm toán trực tiếp thực hiện hợp đồng.
1.1 Trách nhiệm của Doanh nghiệp kiểm toán
Theo VSQC1, doanh nghiệp kiểm toán có nghĩa vụ duy trì hệ thống chính sách và thủ tục để đảm bảo:
- Sự tuân thủ chuẩn mực nghề nghiệp và pháp luật của toàn bộ đội ngũ nhân viên.
- Báo cáo kiểm toán phát hành phù hợp với thực tế.
1.2 Trách nhiệm của Nhóm kiểm toán
- Thực hiện các thủ tục kiểm soát chất lượng phù hợp với từng cuộc kiểm toán cụ thể.
- Cung cấp thông tin về tính độc lập cho doanh nghiệp kiểm toán.
- Nhóm kiểm toán có quyền tin tưởng vào hệ thống của doanh nghiệp (về năng lực nhân sự, tuyển dụng, giám sát…) trừ khi có thông tin trái ngược.
2. Trách nhiệm của Thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể cuộc kiểm toán
Thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể là người chịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng cuộc kiểm toán. Các trách nhiệm cụ thể bao gồm:
2.1. Đạo đức nghề nghiệp và Tính độc lập
- Duy trì cảnh giác: Quan sát và tìm hiểu các dấu hiệu vi phạm đạo đức nghề nghiệp (chính trực, khách quan, bảo mật…) của các thành viên trong nhóm.
- Xử lý vi phạm: Nếu phát hiện vi phạm, phải trao đổi với các bên liên quan trong doanh nghiệp để đưa ra biện pháp xử lý phù hợp.
- Đảm bảo tính độc lập: Thu thập thông tin từ doanh nghiệp và mạng lưới để đánh giá các mối đe dọa. Nếu không thể giảm thiểu rủi ro xuống mức chấp nhận được, phải báo cáo Giám đốc doanh nghiệp hoặc rút khỏi cuộc kiểm toán.
2.2. Chấp nhận và Duy trì quan hệ khách hàng
- Đảm bảo các thủ tục chấp nhận/duy trì khách hàng đã được thực hiện đúng quy trình.
- Xem xét tính chính trực của chủ sở hữu khách hàng, năng lực của nhóm kiểm toán và các vấn đề trọng yếu từ các năm trước.
- Thông báo kịp thời cho Giám đốc doanh nghiệp nếu có thông tin dẫn đến việc cần từ chối hợp đồng.
2.3. Quản lý Nhóm kiểm toán
- Xác nhận nhóm kiểm toán và chuyên gia có đủ năng lực chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và sự am hiểu về các quy định pháp lý/ngành nghề.
- Chịu trách nhiệm hướng dẫn, giám sát và thực hiện cuộc kiểm toán theo đúng chuẩn mực.
3. Thực hiện và Soát xét cuộc kiểm toán
Quy trình thực hiện cuộc kiểm toán đòi hỏi sự giám sát chặt chẽ và soát xét đa tầng.
Hướng dẫn và Giám sát
Thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể phải thông báo cho nhóm về:
- Trách nhiệm cá nhân và yêu cầu về thái độ hoài nghi nghề nghiệp.
- Mục tiêu công việc, rủi ro và các thủ tục chi tiết.
- Theo dõi tiến độ và giải quyết các vấn đề trọng yếu phát sinh.
Quy trình Soát xét (Review)
Việc soát xét được thực hiện dựa trên nguyên tắc người có nhiều kinh nghiệm hơn soát xét công việc của người ít kinh nghiệm hơn.
- Nội dung soát xét: Đảm bảo công việc tuân thủ chuẩn mực, bằng chứng đầy đủ và thích hợp, các vấn đề trọng yếu đã được xử lý.
- Trách nhiệm của Engagement Partner: Phải soát xét các hồ sơ liên quan đến xét đoán quan trọng, rủi ro đáng kể và các vấn đề phức tạp trước khi lập báo cáo kiểm toán.
Tham khảo ý kiến tư vấn (Consultation)
- Nhóm kiểm toán cần tham khảo ý kiến về các vấn đề phức tạp hoặc dễ gây tranh cãi.
- Phải đảm bảo nội dung, phạm vi và kết luận tư vấn đã được thống nhất và thực hiện.
4. Soát xét việc kiểm soát chất lượng của cuộc kiểm toán (EQCR)
Đây là yêu cầu bắt buộc đối với các tổ chức niêm yết và các cuộc kiểm toán khác theo quy định của doanh nghiệp.
| Đặc điểm | Chi tiết quy định |
| Đối tượng soát xét | Tổ chức niêm yết hoặc các cuộc kiểm toán rủi ro cao theo quy định nội bộ. |
| Người soát xét (Reviewer) | Thành viên Ban Giám đốc hoặc cá nhân bên ngoài có năng lực phù hợp, không thuộc nhóm kiểm toán. |
| Nội dung đánh giá | Các xét đoán quan trọng; kết luận hình thành ý kiến kiểm toán; báo cáo tài chính và dự thảo báo cáo kiểm toán. |
| Điều kiện thời gian | Báo cáo kiểm toán không được ghi ngày trước khi hoàn thành việc soát xét này. |
Lưu ý đối với tổ chức niêm yết: Người soát xét phải xem xét thêm về tính độc lập của doanh nghiệp, việc tham khảo ý kiến tư vấn và liệu hồ sơ có hỗ trợ cho các kết luận quan trọng hay không.
5. Giám sát và Giải quyết khác biệt quan điểm
- Giám sát hệ thống: Thành viên Ban Giám đốc phụ trách tổng thể phải xem xét kết quả từ quy trình giám sát hệ thống kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp để đánh giá ảnh hưởng (nếu có) đến cuộc kiểm toán hiện tại.
- Xử lý khác biệt: Nếu có sự khác biệt về quan điểm trong nội bộ nhóm, với bên tư vấn hoặc với người soát xét chất lượng, nhóm phải tuân thủ các chính sách của doanh nghiệp để giải quyết dứt điểm trước khi phát hành báo cáo.
6. Yêu cầu về Tài liệu, hồ sơ kiểm toán
Kiểm toán viên và người soát xét phải lưu giữ đầy đủ bằng chứng về việc kiểm soát chất lượng:
Về phía Nhóm kiểm toán:
- Các vấn đề về đạo đức nghề nghiệp và biện pháp xử lý.
- Kết luận về tính độc lập và các thảo luận liên quan.
- Kết luận về việc chấp nhận/duy trì khách hàng.
- Nội dung và kết quả của các lần tham khảo ý kiến tư vấn.
Về phía Người soát xét chất lượng (EQCR):
- Xác nhận các thủ tục soát xét đã thực hiện theo quy định.
- Xác nhận quy trình soát xét hoàn thành trước ngày lập báo cáo.
- Xác nhận không còn vấn đề tồn đọng khiến các xét đoán và kết luận của nhóm kiểm toán bị coi là không phù hợp.